Dziedziczenie przez dziecko w miejsce rodzica

the-house-1483900-640x480Są rodzice, którzy tuż po narodzinach dziecka zakładają dla niego lokatę w banku, by przyszłość ich pociechy była wolna od trosk. Są tacy, którzy jeszcze niepełnoletniemu dziecku kupują mieszkanie, by to dziecko miało jak najlepszy start w samodzielne życie. Zdarza się także, że rodzic otrzymuje spadek i postanawia przekazać go swoim dzieciom.

Tylko…czy tak się da? Czy faktycznie można przenieść swoje prawo do spadku na dzieci?

Prawa do spadku nie można przenieść, ale… można spadek odrzucić, co może prowadzić do tego, że w miejsce rodzica do spadku zostaną powołane jego dzieci.

Czy dziecko może dziedziczyć w miejsce rodzica? Jeżeli tak, to jaki udział w spadku mu przypadnie?

Wszystko tak naprawdę zależy od tego, czy zmarły (spadkodawca) zostawił testament, czy też nie i w jaki sposób uregulował w tym dokumencie ewentualne odrzucenie spadku przez powołanego spadkobiercę.

I tutaj czas na historyjkę.

Na przedmieściach jednego z dużych miast Róża i Teofil w latach 70 – tych kupili działkę i wybudowali na niej dom. Na świat przyszły ich dzieci – Anna i Krzysztof. W roku 1995 Anna wyszła za mąż, a kilka lat później urodziła 2 dzieci – Zosię i Kacpra. Krzysztof wstąpił do zakonu. W grudniu 2015 roku Róża zmarła.

Kto będzie po niej dziedziczyć? Może zdarzyć się kilka wariantów dziedziczenia.

1. Róża nie zostawiła testamentu, więc jej do dziedziczenia zostaną powołani na mocy prawa jej mąż Teofil i dzieci – Anna i Krzysztof. Każde z nich będzie miało prawo do otrzymania 1/3 majątku Róży.

Anna postanawia, że odrzuci spadek, tak, by w jej miejsce do dziedziczenia zostały powołane jej dzieci. I ma prawo tak zrobić.

Odrzucenie spadku powoduje bowiem taką sytuację, jakby Anna nie dożyła otwarcia spadku po Róży. A w takiej sytuacji w miejsce rodzica do dziedziczenia zostają powołane dzieci.

Uwaga! Termin na odrzucenie spadku wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku (czyli o śmierci spadkodawcy). Więcej informacji poniżej 🙂

2. Róża zostawiła testament, zapisała w nim cały swój majątek (czyli połowę działki i połowę domu) Annie. Anna chciałaby, aby ten majątek przypadł jej dzieciom, ale w testamencie Róży jest zapisane, że jeżeli Anna nie przyjmie spadku, całość jej majątku będzie należeć do Krzysztofa.

Jeżeli więc Anna odrzuci spadek, jej dzieci także nie będą dziedziczyć po babci. Anna może natomiast przyjąć spadek, a następnie poprzez zawarcie umowy darowizny (przed notariuszem) przekazać odziedziczony majątek swoim dzieciom.

3. Róża zostawiła testament, połowę majątku zapisała Annie, a połowę Krzysztofowi. Jeżeli Anna odrzuci spadek, jedynym spadkobiercą Róży będzie Krzysztof. I znów dzieci Anny nie będą dziedziczyć po babci.

4. Róża zostawiła testament, zapisała swój cały majątek Annie. Anna decyduje się na odrzucenie spadku.  Ale… tu znów nie będą dziedziczyć jej dzieci. Zamiast tego do dziedziczenia zostaną powołani tzw. spadkobiercy ustawowi – Teofil, Anna i Krzysztof. Tak – mimo odrzucenia dziedziczenia z testamentu, Anna jest spadkobiercą ustawowym Róży!

Jeżeli przyjmie spadek będąc powołana do niego z ustawy (a ma prawo to zrobić, nawet odrzucając spadek z powołania z testamentu), otrzyma 1/3 majątku Róży (czyli 1/6 działki i 1/6 domu).

Jeżeli odrzuci spadek powołana do niego z ustawy, w jej miejsce wejdą jej dzieci. I odziedziczą one łącznie 1/6 majątku babci (po 1/12 każde z nich).

 Tylko… ten majątek będzie dużo mniejszy niż ten, który Anna mogłaby otrzymać przyjmując spadek na podstawie testamentu. I dużo mniej wart.

Przyjmijmy, że wartość majątku Róży i Teofila (działki z domem) to 300.000 złotych. Udział Róży w tym majątku wynosił 1/2 czyli 150.000 złotych. Przyjęcie spadku przez Annę na podstawie testamentu spowoduje, że uzyska majątek o takiej wartości i będzie mogła podarować go dzieciom. Odrzucenie spadku przez Annę i wejście w jej miejsce jej dzieci oznacza uzyskanie korzyści majątkowej w kwocie o 2/3 mniejszej. Dzieci otrzymałyby łącznie majątek o wartości 50.000 zł.

W takiej sytuacji korzystniej byłoby więc przyjąć spadek, a dopiero później podarować go dzieciom. Warto pamiętać też, że dzieci spadkodawcy są zwolnione od zapłaty podatku od spadku po matce :), jeżeli tylko zgłoszą nabycie spadku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub 6 miesięcy od daty zarejestrowania u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.

W życiu jak to w życiu. Każda sytuacja jest inna i każda wymaga dokładnego przemyślenia, analizy, sprawdzenia co będzie dla nas korzystne. Trzeba jednak pamiętać, że tylko w przypadku dziedziczenia ustawowego odrzucenie spadku sprawi, że w miejsce rodzica na 100% wejdą jego dzieci.

 W jaki sposób odrzucić spadek?

Oświadczenie o odrzuceniu spadku (niezależnie od tego, czy dziedziczenie następuje na podstawie ustawy, czy testamentu) trzeba złożyć przed notariuszem lub sądem rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Spadkobierca musi to zrobić w terminie 6 miesięcy od dnia, gdy dowiedział się o otwarciu spadku (czyli o chwili śmierci spadkodawcy).

Jak wygląda oświadczenie o odrzuceniu spadku?

                                                                                                                            ………., dnia …………. roku

                                                                                                                               (miejscowość i data)

Sąd Rejonowy w……………………

………… Wydział Cywilny

Składający oświadczenie:………………….. zam. w ……………… ul. ………………………., PESEL ……………………

(należy podać swoje imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz PESEL)

Oświadczenie o odrzuceniu spadku

Oświadczam, że spadek po …………… zmarłym/ej w dn. ………………… w ……………., ostatnio zamieszkałym w …………………… odrzucam w całości.

Dowód: akt zgonu

Do kręgu spadkobierców ustawowych należą:

  1. …………………………………………. zam. …………..

  2. …………………………………………. zam. …………….

  3. …………………………………………… zam.………………

Jednocześnie oświadczam, iż

  1. Posiadam dzieci, które będą dziedziczyć w moje miejsce:

  1. …………………………

  2. ………………………….

    lub

  1. Nie posiadam dzieci, które miały by dziedziczyć w moje miejsce.

Według mojej najlepszej wiedzy spadkodawca nie pozostawił testamentu.

          Podpis

………………………………………………..

W załączeniu:

  • akt zgonu,
  • potwierdzenie dokonania opłaty sądowej w kwocie 50 zł.

 

Kilka ważnych uwag technicznych:

W oświadczeniu należy wskazać:

  • swój tytuł do dziedziczenia,
  • imię i nazwisko spadkodawcy oraz datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce jego ostatniego zamieszkania,
  • tytuł powołania do spadku (a więc czy spadkobierca dziedziczyłby na podstawie testamentu czy na podstawie ustawy),
  • wszystkie osoby należące do kręgu spadkobierców ustawowych (co ważne – w tym siebie), a także ich adresy zamieszkania oraz stopień pokrewieństwa ze spadkodawcą.,
  • czy zmarły pozostawił testament czy nie,
  • czy spadkobierca, który odrzuca spadek posiada dzieci czy nie.

Oświadczenie należy opłacić kwotą 50 zł.

 

Rodzic, który chce, by jego dzieci dziedziczyły spadek po swojej babci czy dziadku, musi pamiętać, że spadek to często nie tylko dobra materialne (nieruchomości czy rzeczy ruchome), ale także długi. O ochronie dziecka przed długami, które może przejąć w spadku już niedługo w kolejnym wpisie 🙂

 

Prawa do zdjęcia należą do: Kyran Yeomans.