Ojcostwo dziecka w związku nieformalnym – uznanie ojcostwa

baby-718146_1920Od czerwca 2009 roku w polskim prawie przestało funkcjonować pojęcie „uznania dziecka”, a zamiast niego pojawiło się pojęcie „uznania ojcostwa”. Polega ono na dobrowolnym oświadczeniu mężczyzny przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed sądem opiekuńczym, że jest ojcem konkretnego dziecka. Jest to świetne rozwiązanie dla wszystkich par, które żyją w związkach nieformalnych 🙂


Kiedy można uznać ojcostwo?

Ojcostwo może być uznane:

  • przed urodzeniem dziecka;

  • w trakcie rejestracji urodzenia dziecka ;

  • po sporządzeniu aktu urodzenia

Tyle teoria. W praktyce uznanie ojcostwa następuje najczęściej w trakcie rejestracji urodzenia dziecka i jest po prostu dodatkowym elementem procedury, którą trzeba przejść. Wiem o tym doskonale, bo i my skorzystaliśmy z opcji uznania ojcostwa już po narodzinach naszej córeczki.

Był jednak taki moment, że bardzo denerwowałam się tym, że szewc bez butów chodzi i że mimo świadomości, że można uznać ojcostwo przed urodzeniem dziecka, nie zdecydowaliśmy się na takie rozwiązanie.

Te – niepotrzebne oczywiście – nerwy pojawiły się, gdy niecały miesiąc przed porodem leżałam na patologii ciąży, a moja „współlokatorka” zaczęła pytać mnie czy nie boję się, że gdyby „coś poszło nie tak”, to moje dziecko trafi do domu dziecka, bo przecież nie jesteśmy małżeństwem i w świetle prawa moje dziecko ma nieznanego ojca. Do tamtej chwili w ogóle nie rozważałam tego, że cokolwiek może pójść nie tak. Przecież żyjemy w XXI wieku, miałyśmy z Maleństwem (poza moim trochę podwyższonym ciśnieniem) bardzo dobre wyniki, więc dlaczego coś miałoby pójść nie tak?

Wszystko poszło w miarę zgodnie z planem, zarejestrowaliśmy córeczkę nim ukończyła 2 tygodnie (bo taki jest wymóg), a w trakcie rejestracji mój mężczyzna złożył oświadczenie o uznaniu ojcostwa przed kierownikiem USC. Jedyną niedogodnością było to, że i moja obecność była niezbędna, bo matka dziecka musi potwierdzić, że uznający ojcostwo mężczyzna to faktycznie ojciec jej dziecka.

Ale po kolei….

Jak już napisałam powyżej, uznanie ojcostwa dotyczy przede wszystkim dziecka pozamałżeńskiego. Może także dotyczyć dziecka w stosunku do którego zostało zaprzeczone domniemane ojcostwo ( o zaprzeczeniu ojcostwa pisałam tu: link)

Jakie warunki trzeba spełnić, by uznać ojcostwo przed Kierownikiem USC ?

  • ojciec dziecka musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych tzn. musi mieć ukończone 18 lat i nie może być ubezwłasnowolniony;

  • matka dziecka musi złożyć oświadczenie potwierdzające, że dany mężczyzna jest ojcem jej dziecka – składa je wraz z ojcem lub w ciągu 3 miesięcy od daty złożenia przez niego oświadczenia o uznaniu ojcostwa.

Kiedy można uznać ojcostwo?

Można uznać ojcostwo:

  • dziecka niepełnoletniego

    oraz

  • dziecka poczętego, lecz jeszcze nie narodzonego.

Jeżeli dziecko zmarło przed ukończeniem 18 lat, uznanie ojcostwa może nastąpić w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym mężczyzna dowiedział się o śmierci dziecka, nie później jednak niż do dnia, w którym dziecko ukończyłoby 18 lat.

A więc w sytuacji, gdy dziecko zmarło mając np. 10 lat, a ojciec dowiaduje się o jego istnieniu w 3 rocznicę śmierci i chce uznać ojcostwo tego dziecka – jest to możliwe.

Ale w sytuacji, gdy dziecko zmarło mając np. 15 lat, a ojciec dowiaduje się o jego istnieniu w 3 rocznicę śmierci i chce uznać ojcostwo tego dziecka – nie jest to już możliwe.

Gdzie można uznać ojcostwo dziecka?

  • Oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka już urodzonego składa się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego właściwym dla miejsca urodzenia dziecka,

  • Oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka jeszcze nie narodzonego składa się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego właściwym dla miejsca zamieszkania matki.

  • Można również uznać ojcostwo w każdym innym urzędzie stanu cywilnego.

Kiedy nie można złożyć oświadczenia o uznaniu ojcostwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego?

  • gdy ojciec dziecka nie ukończył 18 lat;

  • gdy ojciec dziecka został ubezwłasnowolniony;

  • gdy przed sądem toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa.

W wypadku, gdy ojciec dziecka nie ukończył 18 lat, ale ukończył lat 16 lub gdy jest osobą ubezwłasnowolnioną możliwe jest uznanie przez niego ojcostwa dziecka przed sądem opiekuńczym.

Uwaga – ojciec dziecka, który ukończył 16 lat nie potrzebuje już zgody rodziców na uznanie ojcostwa.

Obowiązki kierownika urzędu stanu cywilnego:

– wyjaśnia osobom zamierzającym złożyć oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa przepisy regulujące obowiązki i prawa wynikające z uznania, przepisy o nazwisku dziecka oraz różnicę pomiędzy uznaniem ojcostwa a przysposobieniem dziecka;

– przyjmuje oświadczenie o uznaniu ojcostwa, może jednak odmówić uznania, jeżeli będzie ono niedopuszczalne lub gdy będzie miał uzasadnione wątpliwości co do faktycznego ojcostwa;

– sporządza protokół o uznaniu ojcostwa.

Protokół o uznaniu ojcostwa zawiera:

  • dane ojca (imię, nazwisko, nazwisko rodowe, data i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania, numer i seria dowodu osobistego lub paszportu),

  • dane matki (imię, nazwisko, nazwisko rodowe, data i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania, numer i seria dowodu osobistego lub paszportu),

  • dane dziecka (imię, nazwisko, płeć, data i miejsce urodzenia, numer aktu urodzenia)

Dokumenty wymagane przy uznaniu ojcostwa przed Kierownikiem USC:

  • dowody osobiste/paszporty rodziców,

  • gdy matka jest panną – odpis skrócony jej aktu urodzenia,

  • gdy matka jest rozwiedziona – odpis skrócony aktu małżeństwa z adnotacją o rozwodzie,

  • gdy matka jest wdową – odpis skrócony aktu zgonu męża,

  • w przypadku uznania dziecka jeszcze nie narodzonego – zaświadczenie lekarskie o ciąży kobiety,

  • odpis zupełny aktu urodzenia dziecka,

  • odpis skrócony aktu małżeństwa rodziców oraz wniosek o wpisanie wzmianki dodatkowej w akcie urodzenia dziecka, jeżeli uznanie następuje po zawarciu małżeństwa przez rodziców

Podane powyżej odpisy dokumentów nie są wymagane, jeżeli zostały sporządzone w tym samym urzędzie, w którym dokonujemy uznania ojcostwa.

Skutki uznania ojcostwa przed Kierownikiem USC:

– ustalenie ojcostwa

– uzyskanie władzy rodzicielskiej przez ojca nad uznanym dzieckiem

– nabycie przez dziecko i ojca prawa do wzajemnego dziedziczenia

– powstanie obowiązku alimentacyjnego

– nadanie dziecku nazwiska podanego zgodnie przez rodziców uznania ojcostwa lub nazwiska składającego się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca, jeżeli rodzice nie byli zgodni w tej sprawie.

Uznanie ojcostwa przed sądem opiekuńczym oraz za granicą:

  • w wypadku, gdy ojciec dziecka nie ukończył 18 lat, ale ukończył lat 16 lub gdy jest osobą ubezwłasnowolnioną możliwe jest uznanie przez niego dziecka przed sądem opiekuńczym;

  • można złożyć oświadczenie o uznaniu ojcostwa dziecka także przed konsulem, gdy przebywamy za granicą.

Uznanie ojcostwa w sytuacjach wyjątkowych:

np. w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia matki lub uznającego ojcostwo może nastąpić:
– przed notariuszem,
– przed wójtem, starostą, marszałkiem województwa oraz sekretarzem powiatu albo gminy.

Sytuacja wyjątkowa – mężczyzna uznał ojcostwo dziecka, a okazało się, że to nie on jest ojcem. Co wówczas można zrobić?

Mężczyzna taki może wnieść pozew o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa.

Jest to nowe rozwiązanie w polskim prawie, wydaje się jednak, że może okazać się potrzebne.

Pozew o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może złożyć:

– mężczyzna, który uznał ojcostwo

lub

– matka dziecka

w terminie 6 miesięcy od dnia, kiedy dowiedzieli się, że dziecko nie pochodzi od ojca, który wcześniej uznał ojcostwo, nie później jednak niż do osiągnięcia pełnoletności przez dziecko

– dziecko po osiągnięciu pełnoletności, ale nie później niż do ukończenia 21 lat

– prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego

Po śmierci dziecka nie można ustalić bezskuteczności uznania ojcostwa, chyba że uznanie nastąpiło po śmierci dziecka – wtedy pozew można wnieść do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność.

Podstawa prawna: kodeks rodzinny i opiekuńczy z dnia 25 lutego 1964 roku;                stan prawny na dzień 26.09.2015 roku

Prawa do zdjęcia należą do: kelin