Jak powinien spać noworodek? Porady eksperta
Sen noworodka to temat, który budzi wiele emocji wśród młodych rodziców. W pierwszych miesiącach życia maluch przesypia nawet do 20 godzin na dobę, dlatego zapewnienie mu bezpiecznych warunków do odpoczynku powinno być najwyższym priorytetem. Poznaj sprawdzone zasady, które pomogą Ci zadbać o zdrowy i bezpieczny sen Twojego dziecka.
Najlepsza pozycja do snu dla noworodka
Wybór odpowiedniej pozycji do snu ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa malucha. Wynika to z faktu, że do około 4-5 miesiąca życia niemowlę nie jest w stanie samodzielnie zmienić swojej pozycji podczas snu, dlatego to rodzice decydują o tym, jak dziecko spędzi następne kilkanaście godzin.
Dlaczego spanie na plecach jest najlepsze?
Od pierwszego dnia życia niemowlę powinno zawsze spać na plecach. To najczęściej rekomendowana przez pediatrów pozycja, która ogranicza ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej o 50%. Dziecko leżące na wznak, bez poduszki i na twardym materacu ma zapewnione optymalne warunki do bezpiecznego snu.
Kładąc maleństwo do łóżeczka, pamiętaj aby delikatnie odchylić jego główkę na bok. Takie ułożenie zabezpiecza dziecko przed ewentualnym zachłyśnięciem w przypadku ulewania pokarmu. Rodzice często obawiają się, że maluch może się udusić wymiotując w pozycji na plecach, jednak według ekspertów te wątpliwości są całkowicie nieuzasadnione.
Zapewnienie dziecku stabilnej pozycji na plecach podczas snu jest najważniejszym środkiem zapobiegawczym, który chroni przed śmiercią łóżeczkową.
Pozycja na brzuchu
Pozycja na brzuszku to idealne ułożenie do poznawania świata, ćwiczenia mięśni grzbietu, rączek i nóżek w ciągu dnia. Specjaliści zalecają, aby każde dziecko spędzało minimum 15 minut dziennie ćwicząc podnoszenie główki i obserwowanie otoczenia z innej perspektywy. Ale uwaga! Nie jest to jednak bezpieczna pozycja do snu!
Trzeba pamiętać, że maluch śpiący na brzuchu uciska sobie przeponę, co znacznie utrudnia mu oddychanie. Istnieje również ryzyko, że nieświadomie przytuli nosek do materaca i nie będzie w stanie tego zmienić. U dzieci śpiących na brzuszku wzrasta ryzyko wystąpienia zespołu nagłej śmierci łóżeczkowej, co może wynikać z niedostatecznego dotlenienia organizmu. Jeśli dziecko przypadkowo zaśnie na brzuchu, należy je delikatnie przekręcić na plecki.
Pozycja na boku
Tę pozycję czasami zaleca się dzieciom, które cierpią na refluks i nadmiernie ulewają pokarm. Ułożenie na boku minimalizuje możliwość zachłyśnięcia, jednak nie można zostawiać niemowlęcia w tej pozycji bez nadzoru! Maluch może nieświadomie przekręcić się na brzuszek i mieć problemy z zaczerpnięciem powietrza.
Spanie na boku jest bezpieczne dla dziecka tylko wtedy, gdy może czuwać przy nim osoba dorosła. Stanowi to odpowiednie rozwiązanie dla drzemki w ciągu dnia, ale nie na całą noc. Zdecydowanie bezpieczniejszym rozwiązaniem nawet dla dzieci z refluksem jest ułożenie maluszka na pleckach z główką skierowaną w bok.
Jak przygotować łóżeczko dla noworodka?
Urządzając miejsce do snu dla swojego dziecka, wielu rodziców kusi się, aby udekorować je różnymi dodatkami. Pluszowe maskotki, ozdobne poduszki czy kolorowe kocyki pięknie wyglądają, ale podczas snu mogą okazać się niemałym zagrożeniem. Łóżeczko powinno być przestrzenią minimalistyczną i maksymalnie bezpieczną.
Materac
Amerykańska Akademia Pediatrii rekomenduje, aby noworodek śpał na twardej, stabilnej powierzchni. Odpowiedni materac do łóżeczka powinien być stosunkowo twardy i przewiewny, idealnie dopasowany do wymiarów łóżeczka bez żadnych szczelin po bokach. Miękki materac nie zapewnia odpowiedniego wsparcia dla kręgosłupa dziecka i zwiększa ryzyko uduszenia.
Na materacu powinno znajdować się tylko dobrze dopasowane prześcieradło. Wszelkie dodatkowe pokrowce, grube nakładki czy skóry owcze nie są potrzebne i mogą być wręcz niebezpieczne. Warto pamiętać, że obecność zbędnych przedmiotów w łóżeczku jedynie gromadzi kurz oraz zwiększa ryzyko przegrzania dziecka.
Czy noworodek potrzebuje poduszki?
Dbając o bezpieczny sen noworodka należy układać go na płaskiej powierzchni bez poduszki. Poduszka dla noworodka nie tylko nie jest potrzebna, ale może dodatkowo zaszkodzić. Szczególnie niebezpieczne są duże, miękkie poduszki, które mogą przykryć twarz dziecka i utrudnić oddychanie.
Brak poduszki to nie tylko sposób ochrony przed uduszeniem, ale także korzyść dla dziecięcego kręgosłupa. Kręgosłup noworodka jest jeszcze prosty i nie potrzebuje dodatkowego podparcia pod głowę. Pediatrzy zalecają, aby dzieci do ukończenia 18 miesiąca życia spały bez poduszki.
Gdy dziecko jest starsze i zaczyna samodzielnie poruszać się po łóżeczku, można rozważyć wprowadzenie bardzo płaskiej, niewielkiej poduszki wykonanej z przewiewnych materiałów. Nie należy jednak spieszyć się z tym krokiem – lepiej poczekać dłużej niż narażać maluszka na niepotrzebne ryzyko.
Śpiworek czy kocyk?
Do przykrycia noworodków i niemowląt nie należy stosować kołdry. Jest ona za ciężka i zbyt niebezpieczna dla śpiącego maluszka. Jeśli taka kołdra przykryłaby dziecko, nie miałoby ono ani siły, ani możliwości się z niej wyswobodzić, co mogłoby prowadzić do tragedii.
Troszcząc się o bezpieczny sen niemowlaka najlepiej zdecydować się na odpowiednio dopasowany śpiworek. Maluszek nie zrzuci go z siebie ani nie naciągnie na główkę. Dobierając rozmiar śpiworka uwzględnij długość ciała dziecka bez główki plus dodatkowe 10-15 cm. Otwór na szyję nie może być większy niż obwód głowy.
Śpiworek zapobiega ryzyku przykrycia twarzy przez materiał i utrzymuje optymalną temperaturę przez całą noc. Na rynku dostępne są różne modele dostosowane do aktualnej temperatury otoczenia i pory roku. Bardzo często dzieci mające problemy ze snem śpią dużo spokojniej i nieprzerwanie właśnie po włożeniu ich do śpiworka, który imituje warunki panujące w łonie matki.
Jeśli zdecydujesz się na kocyk zamiast śpiworka, wybieraj produkty wykonane z naturalnych materiałów z ażurowym wzorem. Takie okrycia mają luźniejszy splot i są przewiewne, a w przypadku przypadkowego przykrycia twarzy dziecka umożliwiają łatwiejsze oddychanie. Pamiętaj jednak, że kocyk zawsze niesie ze sobą większe ryzyko niż śpiworek.
W co ubrać noworodka na noc?
Odpowiedni dobór ubranek do snu ma ogromne znaczenie dla komfortu i bezpieczeństwa dziecka. Niekorzystnym zjawiskiem jest zarówno przegrzanie, jak i wychłodzenie malucha, który w okresie noworodkowym jest szczególnie podatny na wahania temperatur.
Rekomenduje się, aby temperatura w pokoju noworodka wynosiła 20-22 stopnie Celsjusza w ciągu dnia i około 2 stopnie mniej podczas nocy. W takich warunkach maluchowi wystarczy pieluszka, body z długim rękawem, pajacyk i śpiworek. W ciągu dnia można założyć dziecku body z krótkim rękawkiem i pajacyk.
Latem, gdy trudno jest utrzymać niższe temperatury w domu, noworodek może spać w samym pajacyku lub wręcz w samej pieluszce tetrowej i rożku. Zimą natomiast obowiązuje klasyczne ubranko nocne. Jeśli w domu jest chłodno, warto dodać skarpetki. Najważniejsze, aby nie używać zbyt wielu warstw czy dodatkowych kocyków, które mogłyby powodować przegrzewanie się dziecka.
Podstawowy zestaw ubranek na noc to:
- pieluszka jednorazowa lub tetrowa,
- body z długim lub krótkim rękawem (w zależności od temperatury),
- pajacyk lub śpioszki,
- śpiworek lub lekki kocyk,
- skarpetki w chłodniejsze dni.
Jakie materiały wybrać?
Odzież w garderobie noworodka i niemowlaka powinna być starannie dobrana pod kątem jakości. Tak małe dzieci mają wyjątkowo delikatną skórę, podatną na podrażnienia. Kupowanie sztucznej odzieży, barwionej chemicznie, szorstkiej w dotyku lub wykonanej z syntetycznych, nieprzewiewnych tkanin zwiększa ryzyko pojawienia się alergii, podrażnień, wysypek i pokrzywki.
Wybierając odzież dziecięcą zawsze zwracaj uwagę, aby materiał był naturalny i ekologiczny. Najlepsze to bawełna organiczna, wełna merino czy len. Są one przewiewne, latem zapewniają przyjemny chłód, zaś zimą utrzymują ciepło i pozwalają skórze oddychać. Naturalne tkaniny zmniejszają nadpotliwość ciała, będącą czynnikiem ryzyka wielu problemów dermatologicznych.
Materiały naturalne nie podrażniają delikatnej skóry noworodka, są wytrzymałe i solidne, nie kurczą się i nie mechacą podczas prania. Dostosowują się do ciała dziecka zapewniając mu maksymalny komfort. Dodatkowo zwracaj uwagę, aby ubranka nie posiadały guziczków, które dziecko mogłoby oderwać i się udławić. Wybieraj modele z bezpiecznymi zatrzaskami lub zapięciem na napy.
Jaka temperatura w pokoju dziecka?
Temperatura w sypialni lub pokoiku dziecka nie powinna być zbyt wysoka. Włącz ogrzewanie dopiero wtedy, gdy temperatura spadnie poniżej 18 stopni Celsjusza. Nie stawiaj łóżeczka obok kaloryfera ani na słońcu, ponieważ może to prowadzić do niekontrolowanego wzrostu temperatury w miejscu snu dziecka.
Jeśli chcesz sprawdzić, czy dziecku nie jest za gorąco, przeprowadź prosty test. Dotknij plecków maluszka – skóra powinna być ciepła, ale nie spocona. Kiedy Twoje dziecko ma chłodne rączki i nóżki, wcale nie oznacza to, że jest mu zimno. To naturalna reakcja organizmu, która pomaga w regulacji temperatury ciała.
Nie zakładaj dziecku czapeczki na noc – odkryta głowa sprzyja prawidłowej regulacji temperatury ciała.
Wychłodzenie noworodka powoduje bladość skóry, trudności z oddychaniem i zaburzenia rytmu serca. Z kolei przegrzanie objawia się suchością skóry, przyspieszonym oddechem i tętnem, biegunkami oraz wymiotami. W skrajnych przypadkach może dojść nawet do udaru mózgu i uszkodzenia układu nerwowego. Nie używaj termofora ani kocyka elektrycznego – tego typu przedmioty są zbędne i niebezpieczne dla noworodka.
Gdzie powinno spać niemowlę?
Miejsce snu dziecka to kolejna ważna kwestia, która wpływa na jego bezpieczeństwo i komfort. Wiele rodzin zastanawia się, czy maluch powinien spać w osobnym pokoju, czy może w sypialni rodziców.
Własne łóżeczko w sypialni rodziców
W pierwszym roku życia niemowlę powinno spać we własnym łóżeczku, ustawionym w sypialni rodziców. Takie rozwiązanie łączy bezpieczeństwo z wygodą dla wszystkich domowników. Odgłos Twojego oddechu ma korzystny wpływ na regulację oddechu u dziecka i daje mu poczucie bliskości.
Bliskość rodziców ułatwia również nocne karmienia i szybką reakcję na potrzeby maluszka. Nie musisz wstawać i przechodzić do innego pokoju, co pozwala zachować ciągłość snu. Jednocześnie dziecko ma swoją przestrzeń, co jest bezpieczniejsze niż wspólne spanie w jednym łóżku.
Czy dziecko może spać z rodzicami?
Choć problem spania dziecka z rodzicami w łóżku ma swoich zwolenników, należy pamiętać, że maluszek w czasie snu powinien mieć zapewnione nie tylko wygodę, ale też bezpieczeństwo. Nikt z nas nie jest świadomy, co z jego ciałem dzieje się podczas snu – możemy się niespodziewanie przekręcić, ruszyć ręką lub nogą, albo niechcący przykryć maluszka własną kołdrą.
Najlepszym miejscem snu noworodka czy niemowlaka jest jego własne łóżeczko. Układając dziecko do snu w jego własnym łóżeczku dbasz o bezpieczny i zdrowy sen niemowlaka. Wspólne spanie zwiększa ryzyko przegrzania dziecka, przypadkowego uduszenia oraz zaburzeń rytmu snu.
Współczesne wózki są tak zaprojektowane, aby nawet dłuższe przebywanie w nich było bezpieczne dla dziecka. W wyjątkowych sytuacjach maluch może spędzić w gondoli nawet całą noc, ale warto ograniczać takie przypadki. Najlepiej zapewniać mu odpoczynek w łóżeczku, które jest optymalnie dostosowane do tego celu.
O czym jeszcze pamiętać?
Oprócz podstawowych zasad dotyczących pozycji do snu i wyposażenia łóżeczka, istnieje kilka innych aspektów, o których warto pamiętać. Dym tytoniowy zwiększa ryzyko chorób oraz nagłej śmierci łóżeczkowej. W okresie ciąży oraz w pierwszym roku życia dziecka całkowicie zrezygnuj z palenia.
Mieszkanie nie powinno być zadymione – dotyczy to zwłaszcza pokoju, w którym śpi niemowlę. Jeśli w domu przebywa osoba paląca, powinna robić to wyłącznie poza budynkiem i zmieniać ubranie przed kontaktem z dzieckiem. Podstawowe zasady bezpiecznego snu to:
- brak zabawek, maskotek i ozdobnych poduszek w łóżeczku,
- unikanie miękkich obić, sznurków i futer zwierzęcych,
- regularne wietrzenie pokoju przed snem,
- utrzymywanie optymalnej wilgotności powietrza,
- stopniowe przyzwyczajanie dziecka do rytmu dzień-noc.
Pamiętaj, że normą jest, iż noworodek zasypia podczas spacerów. Wózek dziecięcy jest dostosowany do potrzeb małego człowieka, więc taka sytuacja nie powinna budzić niepokoju. Dobrze jest dodatkowo zadbać o komfort, na przykład osłaniając maluszka od wiatru i słońca, co zapewni mu spokojny i przyjemny sen na świeżym powietrzu.
