Niemowlę zgrzyta zębami w dzień

Niepokoi Cię dźwięk zgrzytających zębów Twojego maluszka w ciągu dnia? To zrozumiałe, ale w większości przypadków nie ma powodów do obaw. Zgrzytanie zębami u niemowląt stanowi naturalny element rozwoju i zazwyczaj mija samoistnie wraz z dorastaniem dziecka.

Czym jest zgrzytanie zębami u najmłodszych dzieci?

Zgrzytanie zębami to zjawisko, które można bardzo łatwo rozpoznać. Maluch porusza żuchwą w sposób powodujący charakterystyczny, nieprzyjemny dźwięk ocierania się szkliwa o szkliwo. Niemowlę może zgrzytać zębami zarówno podczas zabawy, jak i podczas odpoczynku, niezależnie od swojego samopoczucia.

Zjawisko to występuje u 20-50% małych dzieci, szczególnie w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. U niemowląt pierwsze epizody zgrzytania pojawiają się zazwyczaj wraz z wyrzynaniem się pierwszych ząbków. Nie należy zatem traktować tego jako odosobnionego problemu wymagającego natychmiastowej interwencji medycznej.

Warto wiedzieć, że w ogromnej większości przypadków zgrzytanie zębami jest związane z naturalnym rozwojem dziecka i nie pociąga za sobą żadnych zdrowotnych konsekwencji. Maluch ma prawo zgrzytać zębami nawet do trzeciego roku życia, co stanowi całkowicie normalny proces rozwojowy.

Dlaczego niemowlę zgrzyta zębami w ciągu dnia?

Przyczyny zgrzytania zębami u najmłodszych dzieci mają zazwyczaj podłoże fizjologiczne i są ściśle związane z ich rozwojem. Warto poznać mechanizmy stojące za tym zjawiskiem, aby lepiej zrozumieć zachowanie maluszka.

Niedojrzałość układu nerwowego i mięśniowego

Główną przyczyną zgrzytania zębami u niemowląt jest niedojrzałość układu nerwowego oraz mięśniowego. Układ nerwowy niemowlęcia wciąż się rozwija, a kontrola nad mięśniami twarzy i żuchwy nie jest jeszcze w pełni wypracowana. W efekcie dziecko może wykonywać mimowolne ruchy szczęką, które prowadzą do zgrzytania zębami.

Mięśnie żwaczy u małych dzieci dopiero uczą się prawidłowej koordynacji. Proces ten wymaga czasu i wielu powtórzeń. Dlatego niemowlę może zgrzytać zębami zarówno podczas jedzenia, jak i w trakcie zabawy czy odpoczynku.

Zmiany w budowie jamy ustnej

Kolejnym istotnym powodem zgrzytania zębami są ciągłe zmiany zachodzące w jamie ustnej niemowlęcia. Co jakiś czas pojawia się nowy ząbek, co wpływa na ustawienie żuchwy oraz wszystkich pozostałych zębów. Innymi słowy – układ żuchwy i szczęki zmienia się dynamicznie, co powoduje występowanie omawianego zachowania.

Zdaniem niektórych specjalistów zgrzytanie zębami może być wręcz pomocne w dostosowywaniu się do siebie łuków zębowych. Dziecko poprzez te ruchy eksperymentuje z nowym ustawieniem zębów i uczy się kontrolować mięśnie odpowiedzialne za żucie. Jest to swojego rodzaju trening przed przyszłymi wyzwaniami związanymi z jedzeniem stałych pokarmów.

U niemowląt co jakiś czas w jamie ustnej pojawia się nowy ząb, co wpływa na ustawienie żuchwy oraz wszystkich pozostałych zębów, powodując naturalne zgrzytanie.

Warto pamiętać, że każdy nowo wyrzynający się ząbek zmienia dotychczasowy układ w jamie ustnej. Dziecko musi przyzwyczaić się do tej nowej sytuacji, a zgrzytanie zębami może być jednym ze sposobów adaptacji. Proces ten jest całkowicie naturalny i nie wymaga żadnej interwencji ze strony rodziców.

Kiedy zgrzytanie zębami może być niepokojące?

Chociaż w większości przypadków zgrzytanie zębami u niemowląt jest zjawiskiem naturalnym, istnieją sytuacje, w których może ono wskazywać na problemy zdrowotne. Warto znać te przypadki, aby móc odpowiednio zareagować i w razie potrzeby skonsultować się z lekarzem.

Zapalenie ucha i inne infekcje

Niemowlę może zgrzytać zębami, próbując poradzić sobie z bólem, którego doświadcza w przebiegu różnych schorzeń. Najczęściej dotyczy to zapalenia ucha środkowego, które jest powszechnym problemem u małych dzieci. Poprzez zgrzytanie zębami maluszek może próbować odwrócić swoją uwagę od dolegliwości bólowych.

W takich przypadkach prawie zawsze pojawiają się jednak dodatkowe objawy, które powinny zwrócić uwagę rodziców:

podwyższona temperatura ciała lub gorączka,
rozpaczliwy, długotrwały płacz dziecka,
wyraźny brak apetytu i trudności z karmieniem,
częste dotykanie lub pocieranie uszu,
zwiększone pobudzenie lub wręcz przeciwnie – apatia.

Jeśli zauważysz którykolwiek z tych objawów towarzyszący zgrzytaniu zębami, należy bezzwłocznie skonsultować się z pediatrą. Lekarz oceni stan zdrowia dziecka i w razie potrzeby wdroży odpowiednie leczenie.

Pasożyty jelitowe

Zarażenie owsicą również może wywoływać zgrzytanie zębami u niemowląt. Warto jednak podkreślić, że małe dzieci pozostające na co dzień pod opieką rodziców są w znacznie mniejszym stopniu narażone na ten problem niż dzieci uczęszczające do żłobka lub przedszkola.

Jeśli masz podejrzenia dotyczące obecności pasożytów, możesz pobrać próbkę kału dziecka i oddać ją do laboratorium. Badanie jest względnie niedrogie i pozwoli wykluczyć lub potwierdzić obecność owsików. Należy jednak pamiętać, że bezpośredni związek między pasożytami a zgrzytaniem zębami nie został naukowo udowodniony – bardziej chodzi tu o pośrednie działanie poprzez dyskomfort i niepokój dziecka.

Alergie

Rozwijająca się alergia, zwłaszcza wziewna, może również powodować zgrzytanie zębami w ciągu dnia. Jednak alergie u niemowląt występują stosunkowo rzadko i zazwyczaj towarzyszą im inne, charakterystyczne objawy.

Do najczęstszych symptomów alergii u najmłodszych dzieci należą niemal stałe występowanie przezroczystego kataru, tarcie oczu, kasłanie oraz zmiany skórne. Jeśli zauważysz te objawy u swojego maluszka, warto skonsultować się z pediatrą lub alergologiem dziecięcym.

Zaburzenia rozwojowe

W rzadkich przypadkach patologiczne zgrzytanie zębami obserwuje się u dzieci cierpiących na poważne zaburzenia rozwojowe. Dotyczy to głównie dzieci z porażeniem mózgowym oraz tych z zespołem Downa. W takich sytuacjach zgrzytanie zębami jest jednym z wielu objawów i wymaga kompleksowej opieki medycznej.

Zgrzytanie zębami u niemowląt do trzeciego roku życia stanowi normalny proces rozwojowy i nie wymaga leczenia.

Czy przebodźcowanie wpływa na zgrzytanie zębami?

Wielu rodziców zastanawia się, czy niemowlę zgrzyta zębami w wyniku stresu lub przebodźcowania. Ta kwestia wymaga dokładniejszego wyjaśnienia, ponieważ w przypadku najmłodszych dzieci sytuacja wygląda inaczej niż u starszych.

Niemowlęta nie doświadczają takich samych emocji jak starsze dzieci czy dorośli. Trudno mówić o klasycznym stresie psychicznym u dziecka, które ma kilka miesięcy. Maluszek nie rozumie pojęć takich jak niepowodzenie w przedszkolu czy trudności w relacjach z rówieśnikami – to problemy starszych dzieci.

Niemniej warto zwrócić uwagę na kwestię przebodźcowania. Jeśli został zaburzony rytm dnia niemowlęcia, a jego młodziutki umysł był intensywnie stymulowany różnymi nowymi bodźcami, to rzeczywiście może ono bardziej zgrzytać zębami. Dzieje się tak z uwagi na większe zmęczenie i nadmierną stymulację układu nerwowego.

Dlatego warto zadbać o regularne pory snu, spokojne wieczory bez nadmiaru zabawek i dźwięków oraz odpowiednią ilość odpoczynku w ciągu dnia. Niemowlę potrzebuje przewidywalności i rutyny, aby jego układ nerwowy mógł prawidłowo się rozwijać bez nadmiernego obciążenia.

Jak pomóc niemowlęciu, które zgrzyta zębami?

Jeśli Twoje niemowlę zgrzyta zębami w dzień, istnieje kilka kroków, które możesz podjąć, aby upewnić się, że z maluszkiem wszystko w porządku.

Obserwacja dziecka

Przede wszystkim zacznij obserwować maluszka pod kątem dodatkowych objawów. Zwróć uwagę na zachowanie dziecka podczas zabawy, karmienia i snu. Jeśli niemowlę wydaje się zadowolone, spokojne, dobrze je i śpi, to zgrzytanie zębami najprawdopodobniej nie jest powodem do niepokoju.

Sprawdź, czy nie występują objawy alergii – zarówno na skórze, jak i w postaci problemów oddechowych. Zanotuj, kiedy najczęściej dochodzi do zgrzytania zębami i czy istnieje jakiś wzorzec tego zjawiska. Takie obserwacje mogą okazać się pomocne podczas ewentualnej wizyty u lekarza.

Badania kontrolne

W celu wykluczenia chorobowego tła przypadłości możesz pobrać dziecku próbkę kału i oddać ją do laboratorium. Badanie na obecność pasożytów jest stosunkowo niedrogie, a kał niemowlęcia jest łatwo dostępny. Prawdopodobieństwo, że przyczyną zgrzytania jest owsica, jest jednak niewielkie, szczególnie jeśli dziecko nie uczęszcza do żłobka.

Warto również regularnie kontrolować stan jamy ustnej dziecka. Sprawdź, czy pojawiają się nowe ząbki i jak wygląda dziąsło w miejscach, gdzie zęby dopiero się wyrzynają. Często nasilone zgrzytanie zębami występuje właśnie w okresach intensywnego ząbkowania.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli nie zauważasz żadnych niepokojących objawów, a dziecko wydaje się zdrowe i szczęśliwe, wizyta u lekarza nie jest konieczna. Wystarczy poczekać – w większości przypadków zgrzytanie zębami mija samoistnie wraz z rozwojem dziecka.

Wizytę u pediatry należy umówić w następujących sytuacjach:

gdy zgrzytaniu zębami towarzyszy gorączka lub inne objawy chorobowe,
kiedy dziecko jest wyraźnie niespokojne i płaczliwe,
jeśli pojawią się objawy alergii lub problemów oddechowych,
gdy zgrzytanie zębami nasila się mimo upływu czasu,
w przypadku gdy dziecko ukończyło drugi rok życia, a problem wciąż występuje.

Gdy maluch ukończy pierwszy czy drugi rok życia i problem wciąż się utrzymuje, możesz omówić go z pediatrą oraz ocenić stan zębów dziecka na wizycie u stomatologa dziecięcego. Lekarz dentysta sprawdzi, czy zgrzytanie nie spowodowało nadmiernego ścierania się szkliwa i w razie potrzeby zaproponuje odpowiednie rozwiązania.

Czy zgrzytanie zębami uszkadza szkliwo?

To jedno z najczęstszych pytań, jakie zadają sobie rodzice zauważający, że ich niemowlę zgrzyta zębami. Obawiają się oni, że ładne i zdrowe zęby mleczne szybko ulegną zniszczeniu, co będzie miało negatywne przełożenie na kondycję przyszłych zębów stałych.

Na szczęście nie ma podstaw do takiego niepokoju. U niemowląt i małych dzieci zgrzytanie zębami nie powoduje szkód w szkliwie porównywalnych z tymi, które obserwuje się u starszych osób cierpiących na bruksizm. Fizjologiczne zgrzytanie zębami u najmłodszych dzieci przebiega inaczej niż patologiczne zgrzytanie u dorosłych.

Prawidłowe, fizjologiczne ścieranie się zębów przebiega równomiernie, w efekcie czego brzegi starcia są gładkie, a powierzchnia matowa. Z taką sytuacją mamy do czynienia u małych dzieci i jest to proces pożądany, który umożliwia prawidłowy rozwój zgryzu i wzrost żuchwy. Natura zadbała o to, aby zęby mleczne mogły wytrzymać ten rodzaj obciążenia bez poważnych konsekwencji.

Dopiero patologiczne, nałogowe zgrzytanie zębami – które występuje głównie u starszych dzieci i dorosłych – prowadzi do nierównomiernego ścierania, powstawania ostrych brzegów i błyszczącej powierzchni. U niemowląt taka sytuacja praktycznie nie występuje, dlatego możesz spać spokojnie wiedząc, że zdrowie jamy ustnej Twojego maluszka nie jest zagrożone.

Pamiętaj, że zgrzytanie zębami u niemowlęcia czy rocznego dziecka jest zupełnie naturalne i mija samoistnie. Jedyne, co możesz zrobić, to zachować spokój, obserwować dziecko i zapewnić mu odpowiednie warunki do rozwoju. Regularna kontrola stomatologiczna pozwoli na bieżąco monitorować stan uzębienia i w razie potrzeby podjąć odpowiednie działania.