Noworodek napina się i płacze po jedzeniu

Niemal każdy rodzic spotyka się z sytuacją, gdy noworodek napina się i płacze po jedzeniu. Takie zachowanie malucha może niepokoić, zwłaszcza młodych rodziców, którzy oczekują, że dziecko po karmieniu spokojnie zaśnie. Przyczyn tego stanu może być kilka – od naturalnych procesów rozwojowych po problemy wymagające konsultacji z pediatrą.

Dlaczego noworodek napina się i płacze po karmieniu?

Prężenie się i płacz noworodka bezpośrednio po jedzeniu najczęściej wiąże się z dyskomfortem w układzie pokarmowym. Niedojrzałość jelit i całego przewodu pokarmowego sprawia, że maluch może mieć trudności z trawieniem pokarmu. Sytuacja ta jest normalna i w większości przypadków mija samoistnie w ciągu pierwszych miesięcy życia.

Kolka jelitowa

Najczęstszą przyczyną, dla której noworodek pręży się po jedzeniu, jest kolka jelitowa. To zaburzenie dotyka nawet połowę niemowląt i przejawia się napadowym płaczem, najczęściej w godzinach popołudniowych i wieczornych. Kolka pojawia się zwykle między 2. a 4. miesiącem życia, choć może wystąpić już u noworodków.

Podczas ataku kolki maluch intensywnie płacze, zaczerwienia się jego twarz, a nóżki podkurczają się do brzuszka. Dziecko wygina ciało w łuk, napina mięśnie i trudno je uspokoić. Objawy ustępują zazwyczaj po kilku minutach, gdy gazy i treść pokarmowa przesuwają się dalej w jelitach. Często towarzyszy temu oddanie stolca z wydaleniem gazów jelitowych.

Za występowanie kolki odpowiada kilka czynników:

nadmierne gromadzenie się gazów w jelitach,
niedojrzałość układu pokarmowego i nerwowego,
zaburzenia mikrobioty jelitowej,
zaburzenia hormonalne,
niewłaściwa technika karmienia.

Połknięte powietrze podczas jedzenia

Gdy niemowlę je zbyt zachłannie lub jest nieprawidłowo przystawiane do piersi, może połykać duże ilości powietrza. To powoduje uczucie pełności w żołądku i dyskomfort. Dziecko karmione butelką również może mieć ten problem, szczególnie gdy smoczek nie jest dostosowany do jego wieku lub gdy butelka nie ma systemu antykolkowego.

W czasie nieprawidłowego karmienia można usłyszeć charakterystyczne odgłosy – mlaskanie, siorbanie czy cmokanie. To sygnał, że dziecko nie tylko przełyka pokarm, ale również powietrze. Problem ten dotyka częściej maluchów, które jedzą bardzo szybko i intensywnie.

Refluks żołądkowo-przełykowy

Noworodek może prężyć się także z powodu refluksu żołądkowo-przełykowego. W tym przypadku pokarm cofa się z żołądka do przełyku, powodując pieczenie i ból. Dziecko z refluksem często ulewa, płacze podczas karmienia i po nim, a także może mieć trudności z przyrostem masy ciała.

Dodatkowe objawy refluksu to świszczący oddech, chrypka oraz niechęć do jedzenia. Jeśli refluks jest nasilony, konieczna jest konsultacja z pediatrą, który może zalecić zagęszczanie mleka specjalnym preparatem.

Szacuje się, że problemy z trawieniem dotykają większości niemowląt w pierwszych miesiącach życia, a kolka jelitowa występuje u co drugiego dziecka.

Alergia i nietolerancje pokarmowe

Czasem przyczyną prężenia się i płaczu po jedzeniu są problemy związane z alergią lub nietolerancją pokarmową. Maluch może źle reagować na składniki mleka matki lub preparatu mlekozastępczego. Sytuacja ta wymaga dokładnej diagnozy i odpowiednich zmian w diecie.

Alergia na białko mleka krowiego

Alergia na białko mleka krowiego dotyka około 2% dzieci w wieku niemowlęcym. Ryzyko jest większe, gdy w rodzinie występują alergie lub gdy dziecko cierpi na atopowe zapalenie skóry. Objawy mogą być różnorodne i nie zawsze łatwe do zidentyfikowania.

Charakterystyczne symptomy alergii pokarmowej to:

intensywne bóle brzuszka po jedzeniu,
napadowe prężenie się ciała,
obecność śluzu lub krwi w stolcu,
biegunka lub zaparcia,
wysypki skórne, zwłaszcza czerwone plamy na policzkach,
trudności z oddychaniem,
wzdęcia i gazy.

Diagnoza alergii wymaga wizyty w poradni alergologicznej, gdzie wykonuje się nieinwazyjne testy. Po potwierdzeniu alergii dziecko karmione mlekiem modyfikowanym musi przejść na specjalny preparat hipoalergiczny. Matka karmiąca piersią powinna wyeliminować z diety produkty mleczne. Na rynku dostępne są pełnowartościowe pokarmy dla niemowląt z alergią, w tym preparaty bezlaktozowe.

Nierównomierne napięcie mięśniowe u noworodka

Prężenie się niemowlęcia nie zawsze wiąże się bezpośrednio z karmieniem. Jeśli dziecko napina się również w innych sytuacjach w ciągu dnia, może to wskazywać na nierównomierne napięcie mięśniowe. W tym przypadku maluch nadmiernie napina określone partie ciała – może to być jedna strona ciała, brzuszek, kończyny dolne lub obie rączki.

Problem ten nie zagraża życiu dziecka, ale może wpływać na jego prawidłowy rozwój ruchowy i nerwowy. Rokowania są zazwyczaj dobre, pod warunkiem że rehabilitacja zostanie rozpoczęta wcześnie. Do czynników ryzyka zalicza się wcześniactwo, komplikacje podczas porodu, niedotlenienie noworodka, poporodową żółtaczkę mechaniczną oraz problemy zdrowotne matki w ciąży, takie jak anemia czy choroby tarczycy.

Dziecko ze wzmożonym napięciem mięśniowym wygina się w różne strony, prostuje kończyny tak bardzo, że trudno wykonać przy nim czynności pielęgnacyjne czy ubrać je. Może mieć także problemy ze snem, często płacze i jest niespokojne. W późniejszym etapie rozwoju mogą pojawić się trudności z przekręcaniem na boki, utrzymywaniem główki czy zginaniem kończyn.

Stan ten wymaga konsultacji nie tylko z pediatrą, ale również z neurologiem i fizjoterapeutą. Właściwie dobrane ćwiczenia, rozpoczęte przed ukończeniem przez dziecko szóstego miesiąca życia, powinny przywrócić właściwe napięcie w mięśniach. Stosuje się rehabilitację metodą Vojty lub Bobath, które różnią się podejściem, ale obie są uznawane za bardzo efektywne.

Co robić, gdy maluch pręży się po posiłku?

Istnieje wiele prostych domowych sposobów, które mogą przynieść ulgę noworodkowi cierpiącemu z powodu dolegliwości pokarmowych. Nie wszystkie metody sprawdzą się u każdego dziecka, dlatego warto wypróbować różne rozwiązania i zaobserwować, które najlepiej uspokajają malucha.

Masaż brzuszka

Delikatny masaż brzuszka wykonywany zgodnie z ruchem wskazówek zegara pomaga w wydaleniu gazów i łagodzi ból. Można także rytmicznie dociskać ugięte nóżki dziecka do jego brzucha – ten prosty ruch ułatwia przemieszczanie się treści pokarmowej przez jelita.

Podczas masażu należy zachować ostrożność i nie naciskać zbyt mocno. Ruchy powinny być płynne i spokojne. Najlepiej wykonywać masaż, gdy dziecko jest spokojne, a nie w trakcie intensywnego płaczu. Można połączyć masaż z delikatnym poruszaniem nóżkami w stawach biodrowych.

Prawidłowe odbijanie

Po każdym karmieniu należy odbić noworodka, aby usunąć połknięte powietrze. Niektóre dzieci najszybciej odbijają w pozycji pionowej, przytulone do klatki piersiowej rodzica. Inne czują się lepiej w pozycji półleżącej z lekko podgiętymi nóżkami. Warto eksperymentować, by znaleźć najwygodniejszą pozycję dla własnego dziecka.

Jeśli maluch je bardzo zachłannie, można zwiększyć częstotliwość karmienia. Dzięki temu będzie jadł spokojniej i połknie mniej powietrza. Warto także robić krótkie przerwy podczas karmienia, by odbić dziecko jeszcze przed zakończeniem posiłku.

Ciepłe okłady i kąpiel

Ciepło doskonale relaksuje napięte mięśnie i łagodzi dolegliwości brzuszka. Można położyć na brzuchu dziecka ciepły (ale nie gorący) kompres lub pieluchy lub położyć maluszka brzuszkiem na własnym ciele. Ciepło rodzica dodatkowo uspokaja i daje dziecku poczucie bezpieczeństwa.

Pomocna jest również ciepła kąpiel, która rozluźnia całe ciało niemowlęcia. Temperatura wody powinna wynosić około 37 stopni Celsjusza. Można delikatnie masować dziecko w wodzie, co wzmocni działanie relaksujące.

Niektórzy rodzice stosują także monotonne dźwięki, takie jak szum odkurzacza czy suszarki do włosów, które pomagają uspokoić maluszka podczas ataku kolki. Te dźwięki przypominają dziecku odgłosy słyszane w łonie matki i działają uspokajająco.

Jak uniknąć problemu?

Wiele sytuacji, w których noworodek napina się i płacze po jedzeniu, można zapobiec poprzez prawidłową technikę karmienia i właściwy dobór sprzętu. Warto zwrócić uwagę na kilka istotnych aspektów, które znacząco wpływają na komfort dziecka.

Prawidłowe przystawienie do piersi

Aby dziecko się najadało i nie połykało dużych ilości powietrza, musi być prawidłowo przystawione do piersi. Maluch powinien obejmować ustami dużą część otoczki brodawki, a jego buzia musi być szeroko otwarta. Dolna warga powinna być wywinięta, a górna odchylona. Zarówno bródka, jak i czubek nosa dziecka powinny dotykać piersi.

W czasie karmienia należy słyszeć jedynie dźwięk przełykania. Jeśli pojawiają się inne odgłosy – siorbanie, cmokanie czy mlaskanie – to oznacza nieprawidłowe przystawienie. Warto wtedy skorygować pozycję dziecka lub skonsultować się z doradcą laktacyjnym, który pomoże opanować właściwą technikę.

Prawidłowe przystawienie do piersi to podstawa komfortowego karmienia – dziecko nie tylko skuteczniej się naje, ale również połknie mniej powietrza, co zmniejszy ryzyko kolki.

Wybór właściwego smoczka

Dziecko karmione butelką potrzebuje smoczka dostosowanego do swojego wieku. Smoczki różnią się liczbą dziurek, która wpływa na szybkość przepływu pokarmu. Za wolny przepływ może frustrować głodne niemowlę, a za szybki sprawia, że dziecko połyka dużo powietrza i może się zakrztusić.

Na opakowaniu każdego smoczka znajduje się informacja o tym, dla jakiej grupy wiekowej jest przeznaczony. Warto jednak pamiętać, że każde dziecko jest inne – niektóre maluchy dłużej czują się komfortowo ze smoczkami dla noworodków, inne wyprzedzają swoich rówieśników. Należy uważnie obserwować dziecko podczas karmienia i sprawdzać, czy nadąża z przełykaniem oraz czy się nie zapowietrza.

Dobrym rozwiązaniem są butelki z nowoczesnym systemem antykolkowym, które redukują ilość połykanego powietrza. Dostępne są też smoczki naśladujące budowę piersi matki, które ułatwiają karmienie łączone.

Kiedy udać się do lekarza?

Choć większość przypadków prężenia się i płaczu po jedzeniu nie wymaga interwencji medycznej, są sytuacje, które powinny skłonić do wizyty u pediatry. Warto skonsultować się ze specjalistą, gdy dziecko bardzo intensywnie i długo płacze, nie reaguje na typowe metody uspokajania, a jego stan się nie poprawia.

Bezwzględnie należy zgłosić się do lekarza, gdy noworodek nie przybiera prawidłowo na wadze lub traci na wadze. To może wskazywać na refluks żołądkowo-przełykowy lub poważniejsze problemy z trawieniem. Pediatra oceni rozwój dziecka i w razie potrzeby wdroży odpowiednie leczenie, na przykład przepisze preparat zagęszczający mleko.

Wizyta u lekarza jest niezbędna także wtedy, gdy w stolcu dziecka pojawia się krew lub śluz, a na skórze widoczne są wysypki i zaczerwienienia. Takie objawy mogą świadczyć o alergii na białko mleka krowiego. Po potwierdzeniu diagnozy konieczna będzie zmiana diety – przejście na specjalny preparat hipoalergiczny lub eliminacja produktów mlecznych z jadłospisu matki karmiącej piersią.

Jeśli dziecko pręży się nie tylko po jedzeniu, ale również w innych sytuacjach, a dodatkowo ma trudności z wykonywaniem typowych dla swojego wieku ruchów, należy skonsultować to z neurologiem i fizjoterapeutą. Wczesna diagnoza i rehabilitacja dają najlepsze rezultaty w przypadku zaburzeń napięcia mięśniowego.

Warto pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie i reaguje inaczej na różne bodźce. To, co jest normalne dla jednego niemowlęcia, może niepokoić w przypadku innego. W razie jakichkolwiek wątpliwości lepiej zasięgnąć porady specjalisty, niż żyć w niepewności. Pediatra pomoże rozwiać obawy lub wdroży właściwe postępowanie, jeśli okaże się to konieczne.